Xung đột và giải quyết xung đột liên quan đến tôn giáo ở một số nước Đông Nam Á và hàm ý cho Việt Nam

GIỚI THIỆU SÁCH

Tên sách: Xung đột và giải quyết xung đột liên quan đến tôn giáo

ở một số nước Đông Nam Á và hàm ý cho Việt Nam

(Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật - 2026)

Tác giả:TS. Lê Thị Liên

Đây là một công trình nghiên cứu chuyên sâu phân tích diễn biến, nguyên nhân, hệ quả và cách thức giải quyết xung đột liên quan đến tôn giáo của một số nước trong khu vực Đông Nam Á và rút ra những kinh nghiệm mà Việt Nam có thể tham khảo trong công tác đảm bảo an ninh tôn giáo.

Với tính chất đa dạng về sắc tộc, tôn giáo của các nước khu vực Đông Nam Á được tác giả phân tích một cách hệ thống, logic từ tiến trình hình thành đến vị trí của các tôn giáo trong xã hội, đến ứng xử của các nước với tôn giáo thông qua các chính sách liên quan. Sự đa dạng về sắc tộc, tôn giáo là một trong những điểm nhấn trực tiếp, gián tiếp tạo nên mâu thuẫn và xa hơn là xung đột xã hội liên quan đến tôn giáo. Xung đột liên quan đến tôn giáo chiếm tỷ lệ không cao nhưng lại tạo ra các vụ việc nghiêm trọng, hậu quả kéo dài, phạm vi rộng dễ bùng phát trở lại nếu không được xử lý kịp thời, thoả đáng. Bởi tính liên đới trong lịch sử, trong niềm tin của cộng đồng tín đồ tin theo mỗi tôn giáo ở các quốc gia và quốc tế. Chúng được biểu hiện khá đa dạng về hình thức và cấp độ, từ bất đồng, tranh luận, xung đột và thậm chí là bạo lực vũ trang và cũng là loại xung đột khó giải quyết dứt điểm.

 Thay vì phân tích vấn đề xung đột một cách chung nhất thì tác giả lại phân thành các loại hình xung đột liên quan đến tôn giáo. Đó là xung đột giữa các tôn giáo về ý niệm, về niềm tin; xung đột giữa tôn giáo với văn hoá các dân tộc; xung đột giữa chính quyền với tôn giáo về quan điểm và cách quản trị xã hội. Điều này không chỉ tạo nên sự khác biệt, mới mẻ trong phát hiện vấn đề của tác giả mà còn có ý nghĩa quan trọng để tác giả tiếp tục chỉ ra nguyên nhân và phân loại các giải pháp phòng ngừa, giải quyết xung đột mà các nước đã sử dụng. Tạo nên tính logic cho vấn đề nhưng cũng giúp nhìn rõ hơn mặt mạnh và điểm yếu của các giải pháp đã thực hiện.

 Ngoài những nguyên nhân chung dẫn đến xung đột thì mỗi một loại xung đột tác giả đều lý giải và phân tích những nguyên nhân trực tiếp như vấn đề di cư và nhập cư; áp đặt văn hoá, tôn giáo; chủ nghĩa dân tộc cực đoan, ly khai; hạn chế trong ban hành và thực thi chính sách... Việc phân tích này cho thấy ở một mức độ nào đó, ở một vụ việc nào đó tôn giáo là cớ, là bề nổi, nguyên nhân sâu xa hơn từ các mỗi quan hệ xã hội, chính trị, kinh tế mỗi nước.

Chính quyền các nước Đông Nam Á đều ý thức rất rõ hậu quả của vấn đề xung đột liên quan đến tôn giáo và đề ra nhiều giải pháp, chính sách cả mềm dẻo, lẫn cứng rắn, tranh thủ vai trò của lãnh đạo các tôn giáo để giải quyết xung đột và hạn chế thấp nhất hậu quả để lại. Tuy nhiên, vị trí và ảnh hưởng của các tôn giáo trong lịch sử và hiện tại ở mỗi quốc gia khác nhau, có tôn giáo là quốc giáo, là chủ lưu ở nước này nhưng lại là thiểu số ở nước khác; có tôn giáo là quốc giáo, chủ lưu trong lịch sử nhưng trong hiện tại không còn giữ vai trò đó dẫn đến ứng xử của các nước với tôn giáo khác nhau. Nhưng khi xung đột liên quan đến tôn giáo xẩy ra thì tính liên đới trong cộng đồng cùng tôn giáo đã vượt ra khỏi phạm vi của một quốc gia, thậm chí khu vực; các mối quan hệ “phức tạp” liên quan đến tôn giáo trong lịch sử lại trở thành điểm yếu để các phe, nhóm lợi dụng châm ngòi, làm phức tạp thêm tình hình. Điều đó gây khó khăn cho việc phòng ngừa và giải quyết xung đột liên quan đến tôn giáo ở các nước.

Từ phân tích sự đa dạng của các xung đột liên quan đến tôn giáo ở các nước Đông Nam Á, tác giả đã soi chiếu vào tình hình tôn giáo ở Việt Nam. Từ đó chỉ ra những thành quả mà Việt Nam đã đạt được cần được phát huy và những vấn đề tiềm ẩn rất cần quan tâm để phòng ngừa và giải quyết xung đột liên quan đến tôn giáo. Giữ vững ổn định tình hình tôn giáo, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đảm bảo bình đẳng giữa các tôn giáo, củng cố khối đoàn kết tôn giáo - dân tộc, phát huy nguồn lực của tôn giáo trong đảm bảo an ninh xã hội.

Tác giả Lê Thị Liên, hiện là Viện trưởng Viện Chính sách và đổi mới khoa học liên ngành, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả đã có 25 năm công tác ở Ban Tôn giáo Chính phủ, từng là Viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách tôn giáo, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Dân tộc - Tôn giáo, Bộ Dân tộc và Tôn giáo.

Tác giả xin trân trọng giới thiệu cuốn sách tới Quý bạn đọc và rất mong nhận được chia sẻ, góp ý qua lephuonglien@vnu.edu.vn

 Xin trân trọng cảm ơn!